# STANDARD BEZPIECZEŃSTWA PSYCHOLOGICZNEGO

*Dokument przekrojowy — obowiązuje we wszystkich modułach. Odwołania: [16] w modułach.*
*Źródła: SAMHSA (2014), 6 zasad podejścia trauma-informed [13]; UNESCO (2017) [6]. Materiał opiera się na podejściu trauma-informed oraz zasadach edukacji włączającej.*

## Dlaczego to potrzebne
Program dotyka tematów wrażliwych: granic i ich naruszeń, presji grupy, złości, konfliktu, lęku przed przyszłością. W grupie młodzieży z trudnościami w uczeniu się i funkcjonowaniu społecznym część uczestników może mieć za sobą trudne doświadczenia. Poniższy standard chroni uczestników i prowadzącego oraz zwiększa skuteczność zajęć.

## Sześć zasad (za SAMHSA) w praktyce warsztatu

1. **Bezpieczeństwo** — sala bez publiczności z zewnątrz; jasne, przewidywalne reguły; prawo do pauzy.
2. **Zaufanie i przejrzystość** — prowadzący na starcie mówi, co będzie się działo i po co; żadnych „ukrytych testów".
3. **Wsparcie rówieśnicze** — rola obserwatora daje feedback wspierający, nie oceniający; normalizowanie trudności.
4. **Współpraca i wzajemność** — uczestnicy współtworzą kontrakt grupy; głos uczestnika ma znaczenie.
5. **Upodmiotowienie, głos i wybór** — **każde ćwiczenie osobiste jest dobrowolne**; można podać przykład „z życia kogoś", nie własny.
6. **Wrażliwość na różnice** — szacunek dla różnic kulturowych, płciowych, sprawności; brak zakładania „normy".

## Kontrakt grupowy (do ustalenia na pierwszych zajęciach)
Propozycja zasad do wspólnego przyjęcia i wywieszenia w sali:

- Szanujemy siebie nawzajem — bez wyzwisk i ośmieszania.
- Co mówimy na sali, zostaje na sali (poufność, z wyjątkiem sytuacji zagrożenia — patrz niżej).
- Masz prawo powiedzieć „pas" i nie brać udziału w danym ćwiczeniu.
- Mówimy od siebie („ja czuję…"), nie oceniamy innych.
- Jedna osoba mówi, reszta słucha.
- Można poprosić o przerwę.

## Zasady dla ćwiczeń z dotykiem i przestrzenią (dot. m.in. Modułu 3)

- **Zawsze pytamy o zgodę** przed dowolnym kontaktem fizycznym w scenkach; domyślnie ćwiczenia odgrywamy **bez dotyku** (można zaznaczać gesty symbolicznie).
- Instruktor koryguje pracę uczestnika (chwyt, ułożenie) **tylko po zapowiedzi i za zgodą**.

## Praca z osobistymi treściami (dot. m.in. Modułów 3, 5, 6)

- Ćwiczenia typu „moja sytuacja", „co mnie odpala", „mój pierwszy krok" — **dobrowolne**; można pracować na przykładzie hipotetycznym.
- Nie drążymy szczegółów trudnych zdarzeń na forum. Skupiamy się na **umiejętności**, nie na relacjonowaniu traumy.

## Techniki oddechowe i regulacji — nota ostrożnościowa (dot. Modułów 3, 5)

- U części osób intensywne skupienie na oddechu może **nasilać** napięcie/lęk. Zawsze podajemy **alternatywę** (np. liczenie obiektów, napięcie–rozluźnienie, ruch) i informujemy: „jeśli oddech Ci nie pomaga, wybierz inną technikę — to normalne".

## Wyjście z ról i debriefing (po każdej symulacji)

- Po scenkach: symboliczne „zrzucenie roli" (otrzepanie rąk, powiedzenie „jestem znowu sobą, [imię]").
- Krótkie omówienie: „co było trudne?", „jak zareagowało ciało?" — bez oceniania osób.
- (Wzorzec obecny już w Module 5 — rozszerzamy na wszystkie moduły z symulacjami: M2, M3, M4.)

## Procedura reagowania na ujawnienie trudnej treści / sygnał zagrożenia

1. **Zatrzymaj** eskalację, zadbaj o spokój grupy (można ogłosić krótką przerwę).
2. **Nie diagnozuj, nie wypytuj** publicznie; okaż spokój i wsparcie.
3. **Porozmawiaj indywidualnie** po zajęciach; poinformuj o dostępnym wsparciu.
4. **Przekaż do specjalisty** zgodnie z procedurami placówki (pedagog/psycholog szkolny, wychowawca).
5. **W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia** — działaj zgodnie z procedurami placówki i powiadom odpowiednie osoby/służby. Poufność grupy nie obejmuje sytuacji zagrożenia — poinformuj o tym uczestników przy zawieraniu kontraktu.

## Wsparcie zewnętrzne (do uzupełnienia lokalnie)
Prowadzący przygotowuje **przed cyklem** listę lokalnych i krajowych punktów wsparcia (pedagog/psycholog placówki; poradnia psychologiczno-pedagogiczna; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży). *[Do uzupełnienia aktualnymi, zweryfikowanymi danymi kontaktowymi — pozostawiono jako pole decyzji placówki, aby nie podawać niepotwierdzonych numerów.]*