# DOSTĘPNOŚĆ I PROJEKTOWANIE UNIWERSALNE (UDL)

*Dokument przekrojowy — obowiązuje we wszystkich modułach.*
*Źródła: CAST UDL 3.0 [7]; UNESCO (2017) [6]; W3C WCAG 2.1 [8]. Materiał opiera się na zasadach UDL, edukacji włączającej i dostępności cyfrowej.*

## Trzy zasady UDL i ich zastosowanie w programie

1. **Wiele sposobów zaangażowania** — dawaj wybór (temat scenki, rola, praca w parze vs indywidualnie); wyjaśniaj sens ćwiczenia; doceniaj wysiłek, nie tylko efekt.
2. **Wiele sposobów reprezentacji** — instrukcje podawaj **jednocześnie ustnie, na piśmie i wizualnie** (na tablicy/kartach z ikonami); używaj prostego języka; kluczowe pojęcia zapisuj i ilustruj.
3. **Wiele sposobów działania i ekspresji** — pozwól odpowiadać mówiąc, pisząc, rysując, wskazując symbol lub pokazując gestem.

## Uniwersalne dostosowania (stosuj we wszystkich modułach)

- **Łatwy język:** krótkie zdania, konkretne przykłady, jedno polecenie naraz; sprawdzaj zrozumienie parafrazą.
- **Instrukcja wielokanałowa:** mów + pokaż + zapisz; zostaw instrukcję widoczną przez całe ćwiczenie.
- **Więcej czasu:** dopuszczaj wydłużony czas na zadania pisemne; nie wymuszaj tempa.
- **Alternatywa dla pisania:** zamiast wypełniania arkusza — rozmowa z prowadzącym/parą, dyktowanie, zaznaczanie gotowych opcji, rysunek, symbole/emotki.
- **Redukcja przeciążenia:** dziel zadania na mniejsze kroki; ograniczaj bodźce; zapowiadaj zmiany i czas („zostało 5 minut").
- **Karty i materiały wizualne:** informacja **nie tylko kolorem** — dodawaj ikonę i etykietę tekstową (WCAG 1.4.1); duża, bezszeryfowa czcionka; wysoki kontrast.
- **Wybór formy udziału:** praca w mniejszej grupie/parze jako alternatywa dla forum; możliwość obserwowania przed włączeniem się.
- **Przewidywalność:** stała struktura zajęć (powitanie → ćwiczenie → omówienie → runda), plan zajęć widoczny.

## Dostępność materiałów cyfrowych i strony WWW (Etap 9)

- Struktura nagłówków, teksty alternatywne obrazów, kontrast ≥ 4.5:1, obsługa klawiaturą, czytelne nazwy plików i opisy do pobrania, wersja mobilna (zgodnie z WCAG 2.1 [8]).

## Uwaga
Dostosowania **nie obniżają celów** — zmieniają drogę dojścia do nich (zasada UDL). Warianty konkretnych ćwiczeń podano w sekcji „Możliwe modyfikacje" każdego modułu.